شده است . ) 8 . درياى كبير . ( هنوز به چاپ نرسيده است . ) 9 . منشآت فرصت . ( بخشى از آن ، در آخر ديوان فرصت به چاپ رسيده است . ) 10 . مثنوى هجرنامه . 11 . تفصيل انقلاب مشروطيت . ( چاپ شده است . ) 12 . تقريظات . ( چاپ شده است . ) 13 . شطرنجيه . 14 . مقالات علمى و سياسى ( در دو جلد ) كه با نام مستعار ، از زبان شيخى مجعول نگاشته شده . 15 . رساله در علم هيئت جديد . 16 . تصحيح و چاپ شاهنامه . كه ما در اين گفتار ، به تفصيل اطلاعاتى را كه دربارهء هر يك از اين آثار بدست آورده‌ايم ، به نظر شما مىرسانيم : 1 / 1 . آثار عجم و شيرازنامه اين كتاب ، مشهورترين ، جامعترين و بهترين اثر فرصت است كه با داشتن بيش از پنجاه نقاشى از وى ، مىتواند هنر نقاشى و قدرت تحقيقى و اطلاعات علمى و تاريخى و سفرنامه‌نويسى فرصت را نمودار سازد و در عين حال ، مبيّن شيوهء نثر ساده و روان و شاعرى دلنشين فرصت باشد . اين كتاب از زمان مؤلف ، مورد استقبال اهل علم و ادب قرار گرفت به نحوى كه از فرصت مىخواستند تا نسخه‌اى از آن را نوشته ، به ايشان بدهد . [ مرحوم اديب در مقدمه‌اى كه بر ديوان فرصت ( چاپ شده به سال 1333 ) نوشته است ، مىنويسد : « آثار عجم در بمبئى به طبع رسيده . . . » « 1 » ]

--> ( 1 ) . ديوان فرصت ، چاپ محمودى ، ص 6 .